Deze maanden zijn we driftig op zoek naar een nieuwe studioruimte. Een plek die aansluit op onze behoefte aan samenwerking, experiment en transitie.
Dus bezochten we verschillende kunstenaarsinitiatieven in Nederland daartoe. Plekken die de mogelijkheid om als broedplaats te functioneren daadwerkelijk benutten. Wat een feest van herkenning om daar weer eens in rond te dwalen. Zoiets stond ons nou ook met onze huidige studio voor ogen.
Neem het ‘Confluxfestival’ op een immens terrein in Rotterdam, dat zich dit jaar richtte op Tactics for Cultural Resistance.. Het liet ons zien hoe kunst in staat is nieuwe ruimtes te creëren voor verbeelding, experiment en duurzaam handelen. Nu!
Of neem ‘De Proef ‘in Frederiksoord. Een plek waar ecologie, erfgoed en creativiteit een nieuwe afstemming weten te vinden op het terrein van een voormalig tuinbouwschool. Het groeit en bloeit daar als nooit tevoren. We ontmoetten er een groep mensen, die daar samen met ruim 600 makers wereldwijd de handen ineen slaan rond een enorm textielmonument voor de kinderen van Gaza, — ‘Each Child a Light’ – een project over herinnering, verlies en gemeenschap. Tranentrekkend indrukwekkend.

Je door omwonenden in een geruststellende verdediging terug laten dringen, werpt de kunstbeoefenaar terug op zichzelf. Het gaat om een alsmaar terugkerende dynamiek. Een mechanisme dat van binnen uitholt en van buitenaf ondermijnt. In zo’n wurggreep is maar weinig plek voor grond onder de voeten. Het creëert eerder een gat dat je terugdringt naar de essentie: daar waar het in de kunst om draait. En .. waar diezelfde kunst diep van binnen .. van omdraaien weet! Kortom zo’n kantelpunt kan in ons voordeel werken. Zeker als mensen eromheen in actie komen. Dan kan iets wat aanvankelijk onmogelijk lijkt, plotseling niet meer te stoppen zijn.

Dat is waar het ons om draait en het lijkt nodig ook. We zijn in een warrige wereld, beland, een open systeem voortdurend alsmaar versnellend in een onvoorstelbare onvoorspelbare verandering. Ontwikkelingen die je bij moet houden wil je enigszins grip weten op hoe en op wat voor omgeving je reageert. ‘Ik ken geen periode waar het evenwicht tussen middelpunt-zoekende en middelpuntvliedende krachten, die Europa bij elkaar houden en uit elkaar trekken, spannender was’, stelt Timothy Ash in de NRC van vrijdag j.l: ‘Wat we nu nodig hebben, zijn politieke verbeelding en vrijmoedigheid’. We zitten midden in een perfecte storm. Wordt het overleven, verzet of gaan we bakens verzetten?

k weet het bijna zeker: Vandaag loeit er om twaalf uur weer een Loos Alarm.
Het lijkt een veilige werkelijkheid die ons omringt. Nog steeds. Toch is wat we werkelijkheid noemen geen vaststaand gegeven maar een kantelend construct. Een dynamiek die het alledaagse, zonder dat we ’t beseffen, alsmaar meer herschikt naar een aanbod dat ons ongevraagd in slaap wiegt. En vanuit een wijdere kring sluiten oplaaiende spanningen ons steeds meer in.
De ijle sfeer in het niemandsland tussen droom en realiteit wordt dunner dan we ons lijken te realiseren. Ze verwordt tot een schimmig schemergebied, een steeds compacter vervreemdend raadsel, waarbij alle vanzelfsprekendheden in een ongrijpbaar spiegelpaleis lijken te tuimelen. René Magritte wist wel raad met zo’n surreële wereld: ‘Als de droom een vertaling is van het wakende leven, dan is het wakende leven ook een vertaling van de droom.’
Als we ons dat spel van machten en krachten realiseren, kan kunst een vertaling worden van iets dat we tot nog toe kennelijk ongrijpbaar achtten: onze eigenste droom. Het komt nu aan op het eigen vermogen om loepzuiver te reageren vanuit wat er daadwerkelijk in ons ontwaken wil. Een leven als kunstwerk, een wereld die wijzelf kunnen creëren. Daarmee doet kunst een appèl op ons eigenste vuur, een vitaal avontuur dat zich een plek zoekt om ons heen in de cultuur.
Kunst vormt de humus van onze cultuur, die zich een diepere worteling zoekt voor een kwaliteit van leven, die we zelf koesteren en waarderen. En er is geen algoritme dat die menselijke waarde vervangen kan!